విశ్వనగరంగా, అంతర్జాతీయ ఐటీ హబ్‌గా, ఫార్మా రాజధానిగా ప్రపంచ పటంలో సగర్వంగా నిలిచిన హైదరాబాద్ మహానగరం నేడు అత్యంత తీవ్రమైన పర్యావరణ, జీవనాధార సంక్షోభం అంచున నిలబడింది. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉద్భవించిన 'ఎల్ నినో' (El Niño) వాతావరణ విపరిణామం రుతుపవనాలపై తీవ్రమైన ప్రభావాన్ని చూపి, దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతాన్ని దెబ్బతీయడమే కాకుండా, భాగ్యనగర తాగునీటి వ్యవస్థను ఒక్కసారిగా అతలాకుతలం చేసింది. హైదరాబాద్ జిల్లాలోని 16 మండలాల్లో కేవలం 3 మండలాల్లో మాత్రమే సాధారణ వర్షపాతం నమోదు కాగా, మిగిలిన 13 మండలాలు తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితుల్లో కూరుకుపోయాయని భూగర్భ జల శాఖ గణాంకాలు కుండబద్దలు కొడుతున్నాయి. అక్టోబర్ నెల గడుస్తున్నప్పటికీ, భూగర్భ జలాలు రీఛార్జ్ కాకపోవడంతో నగరంలో వాటర్ ట్యాంకర్ల బుకింగ్‌లు అనూహ్యంగా రెట్టింపు స్థాయికి చేరాయి. పరిస్థితి తీవ్రతను గమనించిన హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ వాటర్ సప్లై అండ్ సీవరేజ్ బోర్డ్ (HMWSSB) గృహ వినియోగదారులు తమ రోజువారీ నీటి వాడకంలో కనీసం 20 శాతం మేర స్వచ్ఛందంగా కోత విధించుకోవాలని పిలుపునిచ్చింది. ఈ పరిణామం కేవలం ఒక వార్త మాత్రమే కాదు; యావత్ నగర భవిష్యత్తుకు ప్రమాద ఘంటిక!
1. ఎల్ నినో అంటే ఏమిటి? పసిఫిక్ వేడి భాగ్యనగరాన్ని ఎలా దాహార్తిలోకి నెట్టింది?
సాధారణంగా నగరాల్లో నీటి ఎద్దడి ఏర్పడినప్పుడు ప్రజలు స్థానిక సమస్యలనో లేదా ప్రభుత్వాల వైఫల్యాలనో నిందిస్తుంటారు. కానీ ప్రస్తుత సంక్షోభం వెనుక గ్లోబల్ క్లైమేట్ చేంజ్ (ప్రపంచ వాతావరణ మార్పుల) ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితల జలాలు సాధారణం కంటే అసాధారణంగా వేడెక్కే ప్రక్రియను శాస్త్రవేత్తలు 'ఎల్ నినో' అని పిలుస్తారు. ఈ దృగ్విషయం ఏర్పడినప్పుడు భూగోళం అంతటా వాతావరణ ప్రసరణ వ్యవస్థలు గందరగోళానికి గురవుతాయి. ముఖ్యంగా భారత ఉపఖండంలో నైరుతి రుతుపవనాలను ఇది బలహీనపరుస్తుంది.
గత వర్షాకాలంలో తెలంగాణ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మరియు హైదరాబాద్ పరీవాహక ప్రాంతాల్లో రుతుపవనాలు తీవ్రంగా నిరాశపరిచాయి. వర్షాలు సమయానికి కురవకపోవడం, కురిసినా స్వల్ప వ్యవధిలోనే కుంభవృష్టిగా పడి వరదల రూపంలో కొట్టుకుపోవడం జరిగింది తప్ప, భూమిలోకి ఇంకేంత నిలకడైన వర్షపాతం నమోదు కాలేదు. దీనికితోడు శీతాకాలం నాటికే ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరగడం వల్ల నగర జలాశయాల్లో నిల్వ ఉన్న నీరు విపరీతమైన ఆవిరి (Evaporation) రూపంలో గాలిలో కలిసిపోయింది. వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న సముద్రంలో మొదలైన వేడి, నేడు హైదరాబాద్ గల్లీల్లోని నల్లాలు మూగబోయేలా చేసిందన్నది పచ్చి నిజం.
- రుతుపవనాల నిరసన: తెలంగాణ నడిబొడ్డున వర్షాకాలంలో సాధారణం కంటే భారీ లోటు వర్షపాతం నమోదు.
- మండలాల ఎడారీకరణ: హైదరాబాద్‌లోని 16 రెవెన్యూ మండలాల్లో ఏకంగా 13 మండలాల్లో తీవ్ర భూగర్భ నీటి ఎద్దడి.
- రిజర్వాయర్ల క్షీణత: సింగూరు, మంజీరా, నాగార్జునసాగర్, ఎల్లంపల్లి ప్రాజెక్టుల్లో వేగంగా పడిపోయిన డెడ్ స్టోరేజ్ మట్టాలు.
- ముందస్తు వేసవి లక్షణాలు: అక్టోబర్, నవంబర్ నెలల్లోనే భూగర్భ జలపాతం పాతాళానికి పడిపోయి మార్చి నాటి కరవు వాతావరణం కనిపించడం.
2. రెట్టింపైన వాటర్ ట్యాంకర్ల బుకింగ్స్: క్షేత్రస్థాయి ఆర్తనాదాలు
గతంలో వేసవి తీవ్రత ఎక్కువగా ఉండే ఏప్రిల్, మే నెలల్లో మాత్రమే జలమండలి ట్యాంకర్లకు డిమాండ్ ఉండేది. కానీ ప్రస్తుతం అక్టోబర్ నెలలోనే ట్యాంకర్ బుకింగ్‌లు రోజుకు రెట్టింపు కావడం నగర చరిత్రలోనే అరుదైన విషాదం. సాధారణ సమయాల్లో రోజుకు సుమారు 4,000 నుంచి 5,000 ట్రిప్పుల వరకు ఉండే డిమాండ్, ప్రస్తుతం ఏకంగా 10,000 నుండి 12,000 ట్రిప్పులకు ఎగబాకింది. ఆన్‌లైన్ యాప్స్, వెబ్‌సైట్లలో బుకింగ్స్ తెరిచిన నిమిషాల వ్యవధిలోనే 'స్లాట్స్ ఫుల్' అనే బోర్డులు దర్శనమిస్తున్నాయి.
ఒక ట్యాంకర్ బుక్ చేసుకుంటే అది వినియోగదారుడి ఇంటికి చేరడానికి 48 గంటల నుంచి 72 గంటల సమయం పడుతోంది. ఐటీ కారిడార్‌లోని హైరైజ్ గేటెడ్ కమ్యూనిటీలు, లగ్జరీ విల్లా ప్రాజెక్టులు సైతం నీటి కొరతతో విలవిల్లాడుతున్నాయి. వేలాది కుటుంబాలు నివసించే అపార్ట్‌మెంట్లలో వాషింగ్ మెషీన్లు బంద్ అయ్యాయి; నిత్యావసర స్నానాలకు, వంటలకు మాత్రమే నీటిని రేషన్ పద్ధతిలో విడుదల చేస్తున్నారు. మరోవైపు ఈ సంక్షోభాన్ని ప్రైవేట్ వాటర్ మాఫియా తమకు అనుకూలంగా మార్చుకుంది. 5,000 లీటర్ల సామర్థ్యం గల ప్రైవేట్ ట్యాంకర్‌ను గతంలో రూ. 800 నుండి రూ. 1,000కి సరఫరా చేయగా, నేడు రూ. 2,000 నుండి రూ. 2,800 వరకు దోపిడీ చేస్తున్నా సామాన్యుడికి గత్యంతరం లేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.
3. జలమండలి 20 శాతం కోత విజ్ఞప్తి – ఎవరిపై ఈ భారం?
పరిస్థితి విషమించడంతో HMWSSB నగర పౌరులకు ఒక అత్యవసర విజ్ఞప్తి జారీ చేసింది: ప్రతి ఇల్లాలు, ప్రతి కుటుంబం తమ రోజువారీ నీటి వినియోగంలో కనీసం 20 శాతం కోత విధించుకోవాలని కోరింది. కార్లు కడగడం, లాన్లకు పైపులతో నీరు కొట్టడం, ఈత కొలనులు నింపడం వంటి విలాసవంతమైన పనులను తక్షణమే నిలిపివేయాలని హెచ్చరించింది.
అయితే ఇక్కడ ఒక కఠినమైన సామాజిక ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. నగరంలోని పాతబస్తీ, బోరబండ, కూకట్‌పల్లి, ఉప్పల్, ఎల్బీనగర్ వంటి ప్రాంతాల్లోని మధ్యతరగతి, నిమ్న తరగతి కుటుంబాలు ఇప్పటికే రోజు విడిచి రోజు వచ్చే అరకొర నల్లా నీటితో బతుకుతున్నాయి. రోజుకు ఒక మనిషికి కనీస అవసరమైన 135 లీటర్ల (LPCD) నీరు కూడా అందని బస్తీ ప్రజలు ఇంకా 20 శాతం ఎక్కడ కోత పెట్టుకోగలరు? అసలు వృథా ఎక్కడ జరుగుతోంది? వాణిజ్య సంస్థలు, మాల్స్, గేటెడ్ విల్లాలు, స్టార్ హోటళ్లు రోజుకు లక్షలాది లీటర్ల తాగునీటిని సుందరీకరణ పనులకు ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు, సామాన్యుడి నోటి దగ్గర నీటిని లాక్కోవడం ఎంతవరకు న్యాయం?
4. జోన్లవారీ పరిశీలన: ఐటీ కారిడార్ నుండి పాతబస్తీ వరకు వాస్తవాలు
హైదరాబాద్ నగరాన్ని భౌగోళికంగా పరిశీలిస్తే ఒక్కో ప్రాంతంలో నీటి ఎద్దడి ఒక్కో రకంగా తాండవిస్తోంది:
పశ్చిమ హైదరాబాద్ (మాదాపూర్, గచ్చిబౌలి, కొండాపూర్, నార్సింగి, తెల్లాపూర్): ఈ ప్రాంతం అత్యంత వేగంగా ఎదిగిన కాంక్రీట్ అడవి. ఇక్కడ నిర్మించిన వందలాది ఆకాశహర్మ్యాలు సహజసిద్ధమైన వాగుల ప్రవాహ మార్గాలను పూర్తిగా మూసివేశాయి. ప్రతి అపార్ట్‌మెంట్‌లో ఐదారు బోర్‌వెల్స్ వేసి భూగర్భ జలాలను 1200 అడుగుల లోతు వరకు తోడేశారు. ప్రస్తుతం ఇక్కడ బోర్లు చుక్క నీరు పోయడం లేదు. ఫలితంగా మొత్తం ఐటీ బెల్ట్ కేవలం వాటర్ ట్యాంకర్ల పైనే ఆధారపడి ప్రాణాలు నెట్టుకొస్తోంది.
కేంద్ర & తూర్పు హైదరాబాద్ (సికింద్రాబాద్, ఉప్పల్, మల్కాజిగిరి, నాచారం): రాతి నేలలు ఎక్కువగా ఉండే ఈ ప్రాంతాల్లో గ్రౌండ్‌వాటర్ రీఛార్జ్ చాలా నెమ్మదిగా జరుగుతుంది. కృష్ణా, గోదావరి జలాలు సరిపడా ప్రెషర్‌తో రాకపోవడం వల్ల పైప్‌లైన్ చివరి అంచుల్లో ఉన్న కాలనీలకు గంటల తరబడి నీరు రాక మహిళలు రోడ్లపై ఖాళీ బిందెలతో నిరసనలకు దిగుతున్నారు.
దక్షిణ హైదరాబాద్ (పాతబస్తీ, చాంద్రాయణగుట్ట, బహదూర్‌పురా): పురాతన డ్రైనేజీ పైపులు, తాగునీటి పైపులు కలిసిపోయి తరచూ కలుషిత నీరు సరఫరా కావడం ఇక్కడి ప్రధాన సమస్య. నీరు తక్కువగా రావడం ఒక శాపమైతే, వచ్చిన కాస్త నీరు కూడా రోగాలకు కారణమవుతోందని స్థానికులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
"మనం 'ఎల్ నినో' అని పసిఫిక్ సముద్రాన్ని వేలెత్తి చూపిస్తూ చేతులు దులుపుకోవడానికి వీల్లేదు! నిజాం కాలంలో హైదరాబాద్ నగరం చుట్టూ దాదాపు 3,000 సహజ చెరువులు, కుంటలు ఉండేవి. గండిపేట, హిమాయత్‌సాగర్, హుస్సేన్‌సాగర్, మీరాలం ట్యాంక్ లాంటి జలాశయాలు వర్షపు నీటితో అనుసంధానించబడి ఉండేవి. ఆ చెరువులను రియల్ ఎస్టేట్ గద్దలు మింగేసినప్పుడు పాలకుల కళ్లు ఏమయ్యాయి? కాంక్రీట్ జంగిల్‌గా మారిన నగరంలో ఇంకుడు గుంతలు తవ్వాలని చట్టాలు చేసినా, వాటి అమలును పట్టించుకోని అధికార యంత్రాంగం ఇప్పుడు ప్రకృతిని నిందించడం క్షమించరాని నేరం. ఇది ప్రకృతి విపత్తు కాదు, నూరు శాతం మానవ తప్పిదాల వల్ల సంభవించిన మానవ నిర్మిత సంక్షోభం (Man-made Crisis)!"
5. అడుగంటిన రిజర్వాయర్లు – గోదావరి, కృష్ణా జలాల అనిశ్చితి
హైదరాబాద్ నగరానికి నిత్యం దాదాపు 550 నుండి 600 మిలియన్ గ్యాలన్ల (MGD) నీరు అవసరం. ఇందులో సింహభాగం వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న నాగార్జునసాగర్ (కృష్ణా ఫేజ్ 1, 2, 3), ఎల్లంపల్లి బ్యారేజ్ (గోదావరి ఫేజ్ 1) ల నుంచే ఎత్తిపోతల ద్వారా పైపుల్లో సరఫరా అవుతోంది. ఈ నీటిని తోడటానికి ప్రభుత్వం నెలకు వందల కోట్ల రూపాయల విద్యుత్ బిల్లులను చెల్లిస్తోంది.
అయితే వర్షాభావం వల్ల ఎగువన ఉన్న కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర ప్రాజెక్టుల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గడంతో కృష్ణా, గోదావరి నదుల్లో ఆశించిన ఇన్-ఫ్లోలు రాలేదు. సాగర్‌లో నీటిమట్టం డెడ్ స్టోరేజ్ అయిన 510 అడుగుల కంటే కిందకు పడిపోతే, అత్యవసర మోటార్లు బిగించి నీటిని తోడాల్సి వస్తుంది. ఒకవేళ వచ్చే వేసవి నాటికి ఎగువ నుంచి నీరు రాకపోతే, జంట నగరాలకు తాగునీటి సరఫరాను కొనసాగించడం సాంకేతికంగా అత్యంత క్లిష్టతరంగా మారుతుంది. స్థానిక జలాశయాలైన ఉస్మాన్‌సాగర్, హిమాయత్‌సాగర్‌లు కేవలం నగర అవసరాల్లో 5 నుండి 8 శాతాన్ని మాత్రమే తీర్చగలవు. మిగిలిన 90 శాతానికి పైగా సుదూర నదులపైనే ఆధారపడి ఉన్న నగరం, నదీ పరీవాహకాల్లో వర్షాలు లేకపోతే పూర్తిగా స్తంభించిపోక తప్పదు.
6. పైప్‌లైన్ లీకేజీలు – 35% జలధార రోడ్లపాలు!
నీటి కొరత ఒకవైపు వేధిస్తుంటే, ఉన్న నీటిని కూడా సక్రమంగా పంపిణీ చేయలేని దుస్థితి నగరంలో నెలకొంది. నిపుణుల పరిశోధనల ప్రకారం, జలమండలి పంపిణీ చేసే నీటిలో 'నాన్-రెవెన్యూ వాటర్' (NRW) అంటే లీకేజీలు మరియు లెక్కల్లోకి రాని నీటి పరిమాణం దాదాపు 30 నుండి 35 శాతం వరకు ఉంటోంది. నగర రోడ్ల కింద ఉన్న పాత పైప్‌లైన్లు పగిలిపోవడం వల్ల రోజూ వేలాది లీటర్ల శుద్ధమైన తాగునీరు రోడ్లపై వరదలై పారుతూ మురుగు కాలువల్లో కలుస్తోంది.
ఒకవైపు ప్రజలను 20 శాతం నీటి వాడకం తగ్గించుకోమని ప్రబోధించే అధికారులు, ఈ 35 శాతం పైప్‌లైన్ లీకేజీలను అరికట్టడానికి యుద్ధప్రాతిపదికన చర్యలు ఎందుకు చేపట్టడం లేదు? అధునాతన అకౌస్టిక్ సెన్సార్లు, ప్రెషర్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్స్ ద్వారా లీకేజీలను అరికడితే, ట్యాంకర్ల కోసం నగరవాసులు పడే పాట్లలో సగం కష్టాలు తక్షణమే తీరిపోతాయి.
7. బెంగళూరు విషాదం భాగ్యనగరానికి కనువిప్పు కావాలి!
ఇటీవల పొరుగున ఉన్న సిలికాన్ వ్యాలీ బెంగళూరులో జరిగిన నీటి విలయాన్ని ఎవరూ మరచిపోలేరు. అక్కడ 3,000కు పైగా బోర్‌వెల్స్ ఎండిపోయి, ప్రజలు కాలకృత్యాలు తీర్చుకోవడానికి ఐటీ కంపెనీల క్యాంపస్‌లకు, షాపింగ్ మాల్స్‌కు క్యూ కట్టాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది. స్కూళ్లకు సెలవులు ప్రకటించారు, కంపెనీలు వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ ఇచ్చేశాయి.
హైదరాబాద్ కూడా సరిగ్గా అదే డేంజర్ జోన్‌లో ప్రయాణిస్తోంది. బెంగళూరు ఎదుర్కొన్న అనుభవాల నుంచి మనం వెంటనే గుణపాఠం నేర్చుకోకపోతే, రానున్న మార్చి, ఏప్రిల్ నాటికి హైదరాబాద్‌లో కూడా వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ ప్రకటించాల్సిన గడ్డు పరిస్థితులు దాపురిస్తాయి. ఐటీ రంగంలో అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులను ఆకర్షించే మహానగరానికి ఇలాంటి మౌలిక వసతుల లేమి అత్యంత ప్రతికూల సంకేతంగా మారుతుంది.
- మురుగునీటి రీసైక్లింగ్ తప్పనిసరి (STP Water): గేటెడ్ కమ్యూనిటీలు, వాణిజ్య భవనాల్లోని సీవరేజ్ ట్రీట్‌మెంట్ ప్లాంట్స్ (STP) నుంచి శుద్ధి చేసిన నీటిని ల్యాండ్‌స్కేపింగ్, టాయిలెట్ ఫ్లషింగ్, నిర్మాణ పనులకు 100% ఉపయోగించాలి. తాగునీటిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇతర పనులకు వాడనివ్వకూడదు.
- చెరువుల పునరుజ్జీవనం & రక్షణ (HYDRAA మోడల్): కబ్జాలకు గురైన ఎఫ్‌టీఎల్ (FTL), బఫర్ జోన్లలోని చెరువులను స్వాధీనం చేసుకుని, పూడికతీసి వర్షపు నీటి నిల్వ సామర్థ్యాన్ని పెంచాలి.
- ఇంకుడు గుంతల రీ-ఆడిట్ (RWH Audits): నగరంలో నిర్మించిన వర్షపు నీటి ఇంకుడు గుంతలు నిజంగా పనిచేస్తున్నాయా లేదా అని తనిఖీ చేసి, నిరుపయోగంగా ఉన్నవాటిని పునరుద్ధరించాలి.
- ట్యాంకర్ల ప్రైసింగ్ క్యాప్: సంక్షోభాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని అధిక ధరలకు విక్రయిస్తున్న ప్రైవేట్ వాటర్ మాఫియాపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేసి, ధరల నియంత్రణ చట్టాన్ని అమలు చేయాలి.
- స్మార్ట్ మీటరింగ్ & లీక్ డిటెక్షన్: ప్రతి డివిజన్‌లో అడ్వాన్స్‌డ్ ఫ్లో మీటర్లు ఏర్పాటు చేసి లీకేజీలను గంటల వ్యవధిలోనే పరిష్కరించే స్పెషల్ టాస్క్‌ఫోర్స్ ఏర్పాటు చేయాలి.
8. పౌరుల పాత్ర: ప్రతి చుక్కా జీవధార కావాలి!
ప్రభుత్వాలు, యంత్రాంగం ఎన్ని ప్రణాళికలు రచించినప్పటికీ, పౌరుల భాగస్వామ్యం లేకుండా ఏ జల సంరక్షణ ఉద్యమమూ విజయవంతం కాదు. నీటిని వాడుకునే సంస్కృతిలో మనమందరం తీవ్రమైన మార్పులను తీసుకురావాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. పళ్లూ తోముకుంటున్నప్పుడు, షేవింగ్ చేసుకుంటున్నప్పుడు కుళాయిలను తెరిచి ఉంచడం, షవర్ల కింద గంటల తరబడి నిలబడటం, వాషింగ్ మెషీన్లలో అరకొర బట్టలు వేసి పదే పదే నడపడం లాంటి అలవాట్లను తక్షణమే విడనాడాలి.
కిచెన్‌లో కూరగాయలు, బియ్యం కడిగిన నీటిని పెరటి మొక్కలకు మళ్లించడం, ఏరోటర్లు (Aerators) ఉపయోగించి కుళాయిల నుంచి వచ్చే నీటి వేగాన్ని నియంత్రించడం వంటి చిన్న చిన్న మార్పుల ద్వారా ప్రతి ఇల్లు రోజుకు సులభంగా 20 నుండి 30 శాతం నీటిని ఆదా చేయవచ్చు. నీటి పొదుపు అనేది ఎవరికో మనం చేస్తున్న దానం కాదు; మన నగరాన్ని, మన పిల్లల భవిష్యత్తును మనం బతికించుకోవడానికి చేస్తున్న మహాయజ్ఞం.
9. ముగింపు: మేల్కొనకపోతే మూల్యం తప్పదు!
హైదరాబాద్ ఒక చారిత్రక నగరం. కుతుబ్ షాహీలు, అసఫ్ జాహీల కాలం నాటి జల నిర్వహణ వ్యవస్థలు శతాబ్దాల పాటు నగర దాహాన్ని తీర్చాయి. కానీ ఆధునిక సాంకేతికత పెరిగిన నేటి యుగంలో మనం ఆ విజ్ఞతను కోల్పోయాం. ఎల్ నినో తెచ్చిన ఈ హెచ్చరికను మనం ఒక మేలుకొలుపుగా భావించాలి. కేవలం వర్షాలు పడితే సరిపోతుందిలే అన్న నిర్లక్ష్యాన్ని వీడి, ప్రతి చుక్క వర్షపు నీటిని ఒడిసిపట్టే శాశ్వత పరిష్కారాల వైపు అడుగులు వేయాలి.
ప్రభుత్వం యుద్ధ ప్రాతిపదికన పైప్‌లైన్ల మరమ్మతులు చేపట్టాలి, కబ్జాలకు గురైన జలాశయాలను రక్షించాలి, పౌరులు బాధ్యతాయుతంగా నీటిని వినియోగించాలి. ఈ సంయుక్త సంకల్పమే భాగ్యనగరాన్ని రానున్న భయంకరమైన కరవు ముప్పు నుంచి గట్టెక్కించగలదు. లేనిపక్షంలో, అద్దాల మేడలు, విశాలమైన ఫ్లైఓవర్లు ఉన్నా... గొంతు తడుపుకోవడానికి చుక్క నీరు దొరకని ఎడారిగా మన ప్రియతమ నగరం మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
"నీరు ఉంటేనే నగరం... జల రక్షణే జన సంరక్షణ!"
ఎల్ నినో ప్రకృతి సవాలు విసిరింది. కానీ దాన్ని ధీటుగా ఎదుర్కొనే వివేకం, కర్తవ్యం మన చేతుల్లోనే ఉన్నాయి. నగర ప్రణాళికల్లో పర్యావరణ స్పృహ, పాలనలో చిత్తశుద్ధి, పౌరుల్లో క్రమశిక్షణ మేళవిస్తేనే హైదరాబాద్ తన వైభవాన్ని నిలుపుకోగలదు. సంక్షోభం మన గుమ్మం ముందే ఉంది... తక్షణమే మేల్కొందాం, మన భాగ్యనగరాన్ని కాపాడుకుందాం!
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి