డిజిటల్ లావాదేవీలు పెరిగిన కొద్దీ సైబర్ మోసాలూ అదే స్థాయిలో పెరుగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో తరచూ వినిపిస్తున్న పదాలు What is a mule account?, What is money mule as per RBI?, How to identify a money mule account? అనే ప్రశ్నలు. అలాగే తెలుగు లో చెప్పాలంటే ఆర్బిఐ ప్రకారం మనీ మ్యూల్ అంటే ఏమిటి?, డబ్బు మ్యూల్ ఖాతాను ఎలా గుర్తించాలి? అనే అంశాలపై ప్రజల్లో ఇంకా స్పష్టత అవసరం ఉంది.
సాధారణ వ్యక్తి పేరు మీద ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాను సైబర్ నేరాలకు వాడుకోవడమే మనీ మ్యూల్ వ్యవస్థ. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కూడా దీనిని తీవ్రమైన ఆర్థిక నేరంగా పరిగణిస్తూ హెచ్చరికలు జారీ చేస్తోంది.
ఈ పరిచయ వ్యాసం ద్వారా మనీ మ్యూల్ అకౌంట్ అంటే ఏమిటి, ఆర్బిఐ దృష్టిలో ఇది ఎందుకు ప్రమాదకరం, అలాగే ఇలాంటి ఖాతాలను ఎలా గుర్తించాలి అనే ముఖ్యమైన విషయాలను సులభంగా అర్థం చేసుకునేలా వివరిస్తాం.
సైబర్ నేరాలు రోజు రోజుకీ కొత్త కొత్త రూపాలు దాలుస్తూ సామాన్యుల్ని భయభ్రాంతులకు గురి చేస్తున్నాయి. ఒక ఫోన్ కాల్, అనుమానాస్పద లింక్ లేదా ఒక సాధారణ మెసేజ్ చాలు – బ్యాంక్ ఖాతాలో ఉన్న డబ్బు క్షణాల్లో మాయమవుతోంది.
ఇలాంటి సైబర్ మోసాల్లో తరచుగా వినిపిస్తున్న పదం ‘మ్యూల్ అకౌంట్’. సాధారణ వ్యక్తి పేరు మీద ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాను, అతనికి తెలియకుండానో లేదా కొంత డబ్బు ఆశ చూపి ఒప్పించో, నేరగాళ్లు అక్రమ లావాదేవీలకు ఉపయోగిస్తే దానినే మ్యూల్ అకౌంట్ అంటారు.
నేరం చేసినవారి ఖాతా కాకుండా, మరో వ్యక్తి ఖాతా ద్వారా డబ్బు తిరగడమే దీని ముఖ్య లక్షణం.
సైబర్ నేరగాళ్లు తమ అసలు గుర్తింపును దాచుకోవడానికి ఈ మ్యూల్ అకౌంట్లను విస్తృతంగా వాడుకుంటున్నారు. బాధితుల నుంచి మోసపూరితంగా వచ్చిన డబ్బును ముందుగా మ్యూల్ అకౌంట్లో జమ చేసి, అక్కడి నుంచి వెంటనే ఇతర ఖాతాలకు లేదా విదేశాలకు తరలిస్తారు.
దీంతో అసలు నేరగాళ్లను గుర్తించడం పోలీసులకు కష్టమవుతుంది. కమిషన్ ఆశ చూపడం, ఫేక్ ఉద్యోగ ఆఫర్లు ఇవ్వడం, ట్రావెల్ లేదా మనీ ఎక్స్చేంజ్ వ్యాపారాల పేరుతో సంప్రదించడం వంటి పద్ధతుల ద్వారా అమాయకులను వలలో పడేస్తున్నారు.
తెలియకుండానే తన ఖాతాను ఇచ్చిన వ్యక్తి కూడా చివరికి న్యాయపరమైన
చిక్కుల్లో పడాల్సి వస్తుండటమే ఈ మోసాల తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది.
కానీ ఇప్పటికీ చాలా మందికి ‘మ్యూల్ అకౌంట్’ అనే పదం అర్థం పూర్తిగా తెలియదు. మ్యూల్ అకౌంట్ అంటే ఏమిటి, ఇవి ఎందుకు అంత ప్రమాదకరం, సైబర్ నేరగాళ్లు వీటిని ఎలా తమ ఆయుధాలుగా మార్చుకుంటున్నారు అనే అంశాలపై ప్రజల్లో స్పష్టత కొరవడింది.
ఇదే అవగాహన లోపాన్ని అవకాశంగా మార్చుకుని నేరగాళ్లు అమాయకులను వలలో
పడేస్తున్నారు. అందుకే ఈ అంశంపై సరైన అవగాహన కల్పించడమే ఈ వ్యాసం ప్రధాన
ఉద్దేశ్యం.
మ్యూల్ అకౌంట్ అంటే ఏమిటి?
సాధారణంగా ఒక వ్యక్తి పేరు మీద ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాను, అతనికి తెలియకుండానో లేదా కొంత డబ్బు, కమిషన్ ఆశ చూపి ఒప్పించో సైబర్ నేరాలకు ఉపయోగిస్తే, ఆ ఖాతాను ‘మ్యూల్ అకౌంట్’ అంటారు.
ఇంగ్లీష్లో దీనిని Money Mule Account అని పిలుస్తారు.
ఇందులో ఖాతాదారు నేరం చేయకపోయినా, అతని ఖాతా ద్వారా అక్రమ డబ్బు
లావాదేవీలు జరుగుతాయి. అంటే నేరం చేసినవాడు వేరే, నేరానికి ఉపయోగపడిన ఖాతా వేరే వ్యక్తి పేరులో ఉంటుంది.
సరళంగా చెప్పాలంటే, నేరం చేసిన వ్యక్తి తన గుర్తింపు బయటపడకుండా ఉండేందుకు, ఇంకొకరి పేరు మీద ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాను మధ్యవర్తిగా వాడుకుంటాడు.
ఆ ఖాతాలోకి బాధితుల డబ్బు వచ్చి, అక్కడి నుంచి వెంటనే ఇతర ఖాతాలకు తరలించబడుతుంది. ఈ ప్రక్రియ వల్ల అసలు నేరగాడిని గుర్తించడం కష్టమవుతుంది.
అయితే
ఖాతా ఇచ్చిన వ్యక్తి మాత్రం, తెలిసినా తెలియకపోయినా, చట్టపరమైన సమస్యల్లో చిక్కుకునే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
మ్యూల్ అకౌంట్ అనే పదం ఎలా వచ్చింది?
మ్యూల్ అకౌంట్ అనే పదం ‘మ్యూల్’ అనే ఇంగ్లీష్ పదం నుంచి వచ్చింది. మ్యూల్ అంటే గాడిద. గాడిద భారం మోస్తుంది కానీ, ఆ భారం ఎక్కడికి తీసుకెళ్తున్నారో, ఎందుకు తీసుకెళ్తున్నారో దానికి తెలియదు.
అలాగే సైబర్ నేరాల్లో ఉపయోగించే బ్యాంక్ ఖాతాల పరిస్థితి కూడా అంతే. ఖాతా ఉన్న వ్యక్తికి తన ఖాతా ద్వారా ఎందుకు డబ్బు వస్తోంది, ఆ డబ్బు ఎక్కడికి వెళ్తోంది అనే అవగాహన లేకుండానే, అతని ఖాతా అక్రమ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగపడుతుంది.
ఈ పోలిక కారణంగానే, ఇలాంటి ఖాతాలను ‘మ్యూల్ అకౌంట్’ అని
పిలుస్తున్నారు.
ఆర్బిఐ ప్రకారం మనీ మ్యూల్ అకౌంట్ ఎందుకు ప్రమాదకరం?
ఈ మ్యూల్ అకౌంట్లు సైబర్ నేరగాళ్లకు ఎందుకు అంత అవసరమో అర్థం చేసుకోవడం చాలా కీలకం. ఒక సైబర్ నేరం చేసిన వ్యక్తి నేరుగా తన బ్యాంక్ ఖాతాలో డబ్బు తీసుకుంటే, ఆ లావాదేవీలు వెంటనే బ్యాంక్ సిస్టమ్లో ట్రేస్ అవుతాయి.
అప్పుడు
పోలీసులు సులభంగా ఆ ఖాతాను గుర్తించి, నేరగాడిని
పట్టుకునే అవకాశం ఉంటుంది. అంతేకాదు, ఆ ఖాతా తక్షణమే
ఫ్రీజ్ కావడం వల్ల నేరగాడికి డబ్బు ఉపసంహరించుకునే వీలు ఉండదు.
అందుకే సైబర్ నేరగాళ్లు తమ అసలు గుర్తింపు బయటపడకుండా ఉండేందుకు మధ్యలో ఇతరుల పేరు మీద ఉన్న బ్యాంక్ ఖాతాలను వాడుకుంటారు.
బాధితుల నుంచి మోసపూరితంగా వచ్చిన డబ్బు ముందుగా ఈ మ్యూల్ అకౌంట్లలోకి జమ అవుతుంది. అక్కడి నుంచి అది వేగంగా ఇతర ఖాతాలకు లేదా నేరగాళ్ల ప్రధాన ఖాతాలకు బదిలీ అవుతుంది.
ఈ ప్రక్రియ వల్ల అసలు నేరం చేసిన వ్యక్తి
కనిపించకుండా పోతాడు, కానీ ఖాతా ఇచ్చిన అమాయకుడు మాత్రం
చట్టపరమైన సమస్యల్లో చిక్కుకునే ప్రమాదం పెరుగుతుంది.
సైబర్ నేరగాళ్లకు మ్యూల్ అకౌంట్లు ఎందుకు అవసరం?
మ్యూల్ అకౌంట్లను సేకరించడానికి సైబర్ నేరగాళ్లు చాలా ప్లాన్తో, వ్యవస్థబద్ధంగా పనిచేస్తారు. ముఖ్యంగా ఆర్థికంగా బలహీనమైనవారు, నిరుద్యోగులు, చిన్న వ్యాపారులు వీరి ప్రధాన లక్ష్యంగా మారుతారు. “నీ అకౌంట్లో డబ్బు వస్తుంది, తర్వాత మాకు ట్రాన్స్ఫర్ చేస్తే చాలు, మంచి కమిషన్ ఇస్తాం” అని చెప్పి ముందుగా నమ్మకం కలిగిస్తారు.
కొంతమందికి ఇది సులభమైన ఆదాయ మార్గంలా కనిపించి, తమ బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలను ఇస్తారు. ఈ విధంగా వారి ఖాతాలు
తెలియకుండానే సైబర్ నేరాలకు పనికొచ్చే మ్యూల్ అకౌంట్లుగా మారిపోతాయి.
మ్యూల్ అకౌంట్లు ఎలా సేకరిస్తారు?
ఇంకొక వైపు, ఫేక్ ఉద్యోగ ఆఫర్లు, ట్రావెల్ లేదా మనీ ఎక్స్చేంజ్ వ్యాపారాల ముసుగులో కూడా ఖాతాలను సేకరిస్తారు.
“డేటా ఎంట్రీ జాబ్”, “పేమెంట్ ప్రాసెసింగ్ వర్క్”, “అకౌంట్ హ్యాండ్లింగ్ పని” వంటి పేర్లతో ఆన్లైన్లో ప్రకటనలు పెట్టి, అప్లికేషన్ పేరుతో బ్యాంక్ వివరాలు అడుగుతారు.
కొన్నిసార్లు ఢిల్లీ, జైపూర్, ముంబై వంటి నగరాలకు పిలిచి హోటళ్లలో ఉంచి, వసతి కల్పిస్తూ ఖాతా లాగిన్ వివరాలు తీసుకుంటారు. అలాగే ఫేక్ లింక్స్, ఫిషింగ్ మెసేజ్లు, నకిలీ కస్టమర్ కేర్ కాల్స్ ద్వారా కూడా ఖాతా వివరాలు దొంగిలిస్తారు.
ఇలా ఖాతాదారుడికి అసలు విషయం తెలియకుండానే, అతని బ్యాంక్ ఖాతా మ్యూల్ అకౌంట్గా మారిపోవడం ఈ మోసాల భయంకరతను
స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
ఇది ఎలా జరుగుతుందో ఒక ఉదాహరణతో అర్థం చేసుకోవచ్చు. రమేష్ అనే వ్యక్తి ఒక చిన్న ఉద్యోగం చేస్తూ సాధారణ జీవితం గడుపుతున్నాడు. ఒక రోజు అతనికి తెలియని నంబర్ నుంచి కాల్ వచ్చింది. “నీ బ్యాంక్ అకౌంట్ని పేమెంట్ ప్రాసెసింగ్ కోసం వాడతాం.
నెలకు రూ.10,000 కమిషన్ ఇస్తాం” అని ఆ వ్యక్తి చెప్పాడు. అదనపు ఆదాయం వస్తుందన్న ఆశతో రమేష్కు ఏమీ అనుమానం రాలేదు.
అతను
తన బ్యాంక్ ఖాతా వివరాలు ఇచ్చాడు. కొద్ది రోజుల్లోనే అతని ఖాతాలో లక్షల రూపాయలు
జమయ్యాయి. వెంటనే ఆ డబ్బును మరో ఖాతాకు ట్రాన్స్ఫర్ చేయమని అతనికి సూచించారు.
కొన్ని రోజుల తరువాత పోలీసులు రమేష్ ఇంటికి వచ్చారు. అతను ఆశ్చర్యపోయాడు, ఎందుకంటే తాను ఎలాంటి నేరం చేయలేదని భావించాడు. కానీ విచారణలో అతని ఖాతా ద్వారా సైబర్ మోసానికి సంబంధించిన డబ్బు ట్రాన్స్ఫర్ అయినట్టు తేలింది.
అతనికి అసలు విషయం తెలియకపోయినా,
చట్టం ముందు అతను కూడా నిందితుడిగా మారాడు. ఈ
ఉదాహరణ ఒక విషయం స్పష్టంగా చెబుతోంది—ఎవరి బ్యాంక్ ఖాతా నేరానికి ఉపయోగపడితే,
అది తెలిసినా తెలియకపోయినా, ఆ ఖాతాదారుడికీ తీవ్రమైన చట్టపరమైన సమస్యలు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
మ్యూల్ అకౌంట్ హోల్డర్లకు శిక్ష ఉంటుందా?
మ్యూల్ అకౌంట్ హోల్డర్లకు శిక్ష ఉంటుందా అనే ప్రశ్నకు సమాధానం స్పష్టంగా ఉంటుంది, అదీ చాలా గట్టిగానే ఉంటుంది.
భారతీయ చట్టాల ప్రకారం ఒక బ్యాంక్ ఖాతా సైబర్ నేరాలకు ఉపయోగపడితే, ఆ ఖాతా ద్వారా అక్రమంగా డబ్బు ట్రాన్స్ఫర్ జరిగినట్టు తేలితే, ఖాతాదారుడిపై కూడా కేసు నమోదు అవుతుంది.
“నాకు తెలియదు” లేదా “నేను నేరం చేయలేదు” అని చెప్పడం ఎప్పుడూ రక్షణగా పరిగణించబడదు. ఎందుకంటే తన పేరు మీద ఉన్న ఖాతాను ఎలా వాడుతున్నారో తెలుసుకోవడం ఖాతాదారుడి బాధ్యతగా చట్టం భావిస్తుంది.
పోలీసులు మ్యూల్ అకౌంట్లను ఎలా గుర్తిస్తారు?
సైబర్ క్రైం పోలీసులు మ్యూల్ అకౌంట్లను గుర్తించడానికి ప్రత్యేక పద్ధతులు అనుసరిస్తారు. ఒక ఖాతాలో అకస్మాత్తుగా పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు జమ కావడం, ఆ డబ్బు అదే రోజు లేదా కొద్ది గంటల్లోనే ఇతర ఖాతాలకు బదిలీ కావడం లాంటి లావాదేవీలు మొదటగా వారి దృష్టికి వస్తాయి.
అంతేకాదు, ఖాతాదారి ఆదాయ స్థితికి అసలు సరిపోని
భారీ లావాదేవీలు జరిగినప్పుడు కూడా పోలీసులు అనుమానం వ్యక్తం చేస్తారు.
ఈ ప్రక్రియలో బ్యాంకులు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అనుమానాస్పద లావాదేవీలు గుర్తించిన వెంటనే సంబంధిత ఖాతాలను బ్యాంకులు సస్పెండ్ చేయడం లేదా ఫ్రీజ్ చేయడం జరుగుతుంది.
ఆ తరువాత సైబర్ క్రైం
పోలీసులకు సమాచారం అందించడంతో విచారణ ప్రారంభమవుతుంది. ఇలా ఒకసారి మ్యూల్ అకౌంట్గా
గుర్తించబడితే, ఖాతాదారుడు చట్టపరమైన చిక్కుల్లో పడటం
ఖాయం.
మ్యూల్ అకౌంట్ల వల్ల సమాజానికి నష్టం ఏమిటి?
మ్యూల్ అకౌంట్ల వల్ల సమాజానికి తీవ్రమైన నష్టం జరుగుతోంది. ఇవి సైబర్ నేరాలకు ప్రధాన మార్గంగా మారడంతో మోసాల సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతోంది.
ఒకరి ఖాతా ద్వారా నేర డబ్బు తిరగడంతో నిరపరాధులు కూడా కేసుల్లో ఇరుక్కుని కోర్టులు, పోలీస్ స్టేషన్ల చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తోంది. దీంతో బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై ప్రజల నమ్మకం తగ్గిపోతుంది.
ముఖ్యంగా
వృద్ధులు, టెక్నాలజీపై అవగాహన తక్కువగా ఉన్న
అమాయకులు ఈ మోసాలకు ఎక్కువగా బలవుతుండటం సమాజానికి పెద్ద ప్రమాదంగా మారింది.
అందుకే ప్రజలు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. “కమిషన్ ఇస్తాం”, “సులభమైన ఆదాయం” వంటి మాటలు విన్న వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి.
ప్రజలు జాగ్రత్తగా ఉండాల్సిన విషయాలు
మీ బ్యాంక్ అకౌంట్ను ఎవరికీ ఇవ్వకూడదు, OTP, ATM, నెట్బ్యాంకింగ్ వివరాలు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ పంచుకోకూడదు. మీ ఖాతాలో అనుమానాస్పదంగా డబ్బు జమైతే వెంటనే బ్యాంక్కు తెలియజేయాలి. ప్రతి వ్యక్తి తన బ్యాంక్ ఖాతా తన బాధ్యత అని గుర్తుంచుకోవాలి.
ఉచిత
డబ్బు అనే ఆఫర్లు చాలా సందర్భాల్లో మోసమే కావచ్చు. ఏదైనా అనుమానం వస్తే ఆలస్యం
చేయకుండా సైబర్ క్రైం పోలీసులను సంప్రదించడమే సురక్షిత మార్గం.
సైబర్ నేరాలకు ఫిర్యాదు చేయడానికి మార్గాలు
సైబర్ నేరాలకు సంబంధించిన అనుమానం వచ్చిన వెంటనే ప్రజలు ఆలస్యం చేయకుండా ఫిర్యాదు చేయాలి. ఇందుకోసం ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన 1930 సైబర్ క్రైం హెల్ప్లైన్కు కాల్ చేయవచ్చు.
అలాగే cybercrime.gov వెబ్సైట్లో ఆన్లైన్ ద్వారా కూడా ఫిర్యాదు నమోదు చేసే సౌకర్యం
ఉంది. అవసరమైతే సమీప పోలీస్ స్టేషన్ను సంప్రదించి కూడా వివరాలు తెలియజేయవచ్చు.
సమయానికి ఫిర్యాదు చేయడం వల్ల నష్టాన్ని కొంతవరకైనా ఆపే అవకాశం ఉంటుంది.
అవగాహనే నిజమైన రక్షణ
మ్యూల్ అకౌంట్ అనే విషయం చిన్నదిగా అనిపించవచ్చు, కానీ అదే కోట్ల రూపాయల సైబర్ నేరాలకు మూలంగా మారుతోంది.
ఒకసారి మీ ఖాతా నేరానికి ఉపయోగపడితే, ఆ తరువాత జీవితం మొత్తం కోర్టులు, పోలీస్ స్టేషన్ల చుట్టూ తిరగాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు.
అందుకే ప్రతి వ్యక్తి తన బ్యాంక్ ఖాతాను తానే కాపాడుకోవాలి.
సరైన అవగాహన, అప్రమత్తత ఉంటేనే సైబర్ నేరాలకు నిజమైన అడ్డుకట్ట వేయగలం..
ఇవి కూడా చదవండి
పిల్లల ఆన్లైన్ భద్రత: పాఠశాలల్లో డిజిటల్ భద్రత పాఠ్యాంశం ఎందుకు అవసరం?
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి